व्हीलचेअरच्या आगमनाने वृद्धांचे जीवन खूप सोपे झाले आहे, परंतु शारीरिक शक्तीच्या अभावामुळे अनेक वृद्धांना त्यांना बाहेर नेण्यासाठी इतरांची मदत घ्यावी लागते. त्यामुळे, इलेक्ट्रिक व्हीलचेअर नुकत्याच बाजारात आल्या आणि इलेक्ट्रिक व्हीलचेअरच्या विकासाबरोबरच, इलेक्ट्रिक पायऱ्या चढणाऱ्या व्हीलचेअर हळूहळू दिसू लागल्या. ही व्हीलचेअर सहजपणे पायऱ्या चढू शकते आणि वृद्धांच्या पायऱ्या चढण्याच्या-उतरण्याच्या समस्येचे अधिक चांगल्या प्रकारे निराकरण करू शकते, विशेषतः लिफ्ट नसलेल्या जुन्या पद्धतीच्या निवासी इमारतींसाठी. इलेक्ट्रिक पायऱ्या चढणाऱ्या व्हीलचेअरचे स्टेप सपोर्ट स्टेअर क्लाइंबिंग व्हीलचेअर, स्टार व्हील स्टेअर क्लाइंबिंग व्हीलचेअर आणि क्रॉलर स्टेअर क्लाइंबिंग व्हीलचेअर असे वर्गीकरण केले जाते. आता, आपण इलेक्ट्रिक स्टेअर क्लाइंबिंग व्हीलचेअरबद्दल सविस्तर माहिती घेऊया.
१. पायऱ्यांवर आधार देणारी व्हीलचेअर
पायऱ्यांवर आधार देणाऱ्या व्हीलचेअरचा इतिहास जवळपास शंभर वर्षांचा आहे. सततच्या उत्क्रांती आणि सुधारणांनंतर, आता ही सर्व प्रकारच्या पायऱ्या चढणाऱ्या व्हीलचेअरपैकी एक अधिक गुंतागुंतीची यंत्रणा आहे. याचे तत्त्व मानवी शरीराच्या चढण्याच्या क्रियेचे अनुकरण करणे आहे, आणि पायऱ्यांवरून वर-खाली जाण्याचे कार्य साध्य करण्यासाठी याला आधार देणाऱ्या उपकरणांच्या दोन संचांद्वारे आळीपाळीने आधार दिला जातो. पायऱ्यांवर आधार देणाऱ्या व्हीलचेअरची सुरक्षितता इतर प्रकारांपेक्षा खूप जास्त आहे, आणि अनेक विकसित देशांमध्ये तिचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.
पायऱ्यांच्या आधाराने चालणाऱ्या व्हीलचेअरची ट्रान्समिशन यंत्रणा ही एक गुंतागुंतीची आणि अत्यंत एकात्मिक मॉड्यूलर रचना आहे, आणि त्यात मोठ्या प्रमाणात उच्च-कठोरता व हलक्या वजनाच्या सामग्रीच्या वापरामुळे त्याची किंमत जास्त असते.
२. स्टार व्हील जिना चढणारी व्हीलचेअर
स्टार व्हील प्रकारच्या क्लाइंबिंग व्हीलचेअरची चढण्याची यंत्रणा 'Y', 'फाइव्ह-स्टार' किंवा '+' आकाराच्या टाय बारवर समान अंतरावर बसवलेल्या अनेक लहान चाकांनी बनलेली असते. प्रत्येक लहान चाक केवळ स्वतःच्या अक्षाभोवतीच फिरत नाही, तर टाय बारसोबत मध्यवर्ती अक्षाभोवतीही फिरते. सपाट जमिनीवर चालताना प्रत्येक लहान चाक फिरते, तर पायऱ्या चढताना प्रत्येक लहान चाक एकत्रितपणे फिरते, ज्यामुळे पायऱ्या चढण्याचे कार्य साध्य होते.
स्टार व्हील क्लाइंबिंग व्हीलचेअरच्या प्रत्येक लहान चाकाच्या मार्गाची रुंदी आणि खोली निश्चित असते. वेगवेगळ्या शैली आणि आकारांच्या पायऱ्या चढताना, चाक निखळण्याची किंवा घसरण्याची शक्यता असते. याव्यतिरिक्त, बहुतेक देशांतर्गत स्टार व्हील क्लाइंबिंग व्हीलचेअरमध्ये अँटी-स्किड ब्रेकिंगची सुविधा दिलेली नसते.
वापरताना जर ती घसरली, तर ५० किलोग्रॅम वजनाच्या व्हीलचेअरवर नियंत्रण ठेवणे वापरकर्त्याला अवघड जाईल. त्यामुळे, ही स्टार-व्हील व्हीलचेअर पायऱ्या चढण्यासाठी सुरक्षित आहे. परंतु, या स्टार-व्हील पायऱ्या चढणाऱ्या मशीनची रचना साधी आहे, किंमत कमी आहे आणि ज्या कुटुंबांची आर्थिक परिस्थिती फारशी चांगली नाही, त्यांच्यामध्ये याला एक निश्चित बाजारपेठ आहे.
३. क्रॉलर जिना चढणारी व्हीलचेअर
या क्रॉलर-प्रकारच्या पायऱ्या चढणाऱ्या व्हीलचेअरचे कार्यतत्त्व रणगाड्यासारखे आहे. हे तत्त्व अतिशय सोपे आहे आणि क्रॉलर तंत्रज्ञानाचा विकास तुलनेने परिपक्व झाला आहे. स्टार-व्हील प्रकाराच्या तुलनेत, या क्रॉलर-प्रकारच्या पायऱ्या चढणाऱ्या व्हीलचेअरमध्ये प्रवासाच्या पद्धतीत एक निश्चित सुधारणा आहे. या क्रॉलर-प्रकारच्या पायऱ्या चढणाऱ्या व्हीलचेअरमध्ये वापरलेली क्रॉलर-प्रकारची ट्रान्समिशन रचना, जास्त उताराच्या पायऱ्या चढताना क्रॉलरच्या पकडीमुळे सुरक्षितता वाढवते, परंतु चढण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान पुढे आणि मागे घरंगळण्याची समस्या उद्भवण्याची शक्यता असते. पायऱ्या आल्यावर, वापरकर्ता दोन्ही बाजूंचे क्रॉलर्स जमिनीवर टेकवू शकतो, त्यानंतर चार चाके बाजूला करून पायऱ्या चढण्याचे कार्य पूर्ण करण्यासाठी क्रॉलर्सवर अवलंबून राहू शकतो.
क्रॉलर प्रकारच्या पायऱ्या चढणाऱ्या व्हीलचेअरला कामाच्या प्रक्रियेत काही समस्या देखील येतात. जेव्हा क्रॉलर पायरीवर चढतो किंवा उतरतो, तेव्हा गुरुत्वमध्याच्या विचलनामुळे तो पुढे आणि मागे झुकतो. त्यामुळे, खूप गुळगुळीत पायऱ्या आणि ३०-३५ अंशांपेक्षा जास्त उतार असलेल्या वातावरणात क्रॉलर-प्रकारची पायऱ्या चढणारी व्हीलचेअर वापरण्यासाठी योग्य नाही. शिवाय, या उत्पादनाच्या ट्रॅकची झीज तुलनेने जास्त होते आणि नंतरच्या देखभालीचा दुरुस्ती खर्चही जास्त असतो. जरी उच्च-गुणवत्तेच्या क्रॉलर ट्रॅकच्या वापरामुळे झीज-प्रतिरोधकता सुधारेल, तरी त्यामुळे पायऱ्यांचे नुकसानही होऊ शकते. त्यामुळे, क्रॉलर-प्रकारच्या पायऱ्या चढणाऱ्या व्हीलचेअरची किंमत आणि नंतरच्या वापरामुळे मोठा आर्थिक खर्च निर्माण होतो.
जिना चढणाऱ्या-उतरणाऱ्या दिव्यांग आणि वृद्ध व्यक्तींच्या सुरक्षिततेची खात्री करण्याच्या नितांत गरजेपोटी, जिना चढण्यासाठी स्वस्त व्हीलचेअरऐवजी अधिक सुरक्षित व्हीलचेअरलाच प्राधान्य दिले जाईल. असा विश्वास आहे की, पायऱ्यांच्या आधाराने चालणाऱ्या जिना चढण्याच्या व्हीलचेअरच्या उच्च विश्वासार्हतेमुळे, भविष्यात ती हळूहळू अधिक दिव्यांग आणि वृद्ध गटांना सेवा देण्यासाठी मुख्य प्रवाहातील जिना चढणारी व्हीलचेअर बनेल.