व्हीलचेअर म्हणजे चाके असलेली खुर्ची, जी जखमी, आजारी आणि अपंग व्यक्तींच्या घरगुती पुनर्वसन, एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी ने-आण, वैद्यकीय उपचार आणि घराबाहेरील कामांसाठी एक महत्त्वाचे फिरते साधन आहे. व्हीलचेअर केवळ शारीरिकदृष्ट्या अपंग आणि दिव्यांग व्यक्तींच्या गरजाच पूर्ण करत नाहीत, तर कुटुंबातील सदस्यांना रुग्णाची काळजी घेण्यासाठी आणि हालचाल करण्यासाठीही मदत करतात, जेणेकरून रुग्ण व्हीलचेअरच्या मदतीने शारीरिक व्यायाम करू शकतील आणि सामाजिक कार्यात सहभागी होऊ शकतील. व्हीलचेअरचे अनेक प्रकार आहेत, जसे की पुश व्हीलचेअर, इलेक्ट्रिक व्हीलचेअर, स्पोर्ट्स व्हीलचेअर, फोल्डिंग व्हीलचेअर इत्यादी. चला, याबद्दल सविस्तर माहिती पाहूया.
1. इलेक्ट्रिक व्हीलचेअर
प्रौढ किंवा मुलांसाठी वेगवेगळी वैशिष्ट्ये आहेत. वेगवेगळ्या स्तरांवरील दिव्यांगांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी, इलेक्ट्रिक व्हीलचेअरमध्ये अनेक वेगवेगळे नियंत्रण मोड आहेत. ज्यांच्या हातांची किंवा मनगटाची कार्यक्षमता अंशतः शिल्लक आहे, त्यांच्यासाठी इलेक्ट्रिक व्हीलचेअर हाताने किंवा मनगटाने चालवता येते. या व्हीलचेअरचे बटण किंवा रिमोट कंट्रोल लिव्हर खूप संवेदनशील असून ते बोटांच्या किंवा मनगटाच्या हलक्या स्पर्शाने चालवता येते. ज्या रुग्णांनी हात आणि मनगटाची कार्यक्षमता पूर्णपणे गमावली आहे, त्यांच्यासाठी हाताळणीकरिता खालच्या जबड्याची इलेक्ट्रिक व्हीलचेअर वापरली जाऊ शकते.

2. इतर विशेष व्हीलचेअर
काही दिव्यांग रुग्णांच्या विशिष्ट गरजांसाठी अनेक विशेष व्हीलचेअर्स देखील उपलब्ध आहेत. उदाहरणार्थ, एकतर्फी पॅसिव्ह व्हीलचेअर, शौचालयाच्या वापरासाठीची व्हीलचेअर, आणि काही व्हीलचेअर्स उचलण्याच्या उपकरणांनी सुसज्ज असतात.