चालण्यात अक्षम असलेल्या लोकांना सामान्यपणे चालण्यासाठी सहाय्यक उपकरणांची आवश्यकता असते. वॉकर आणि व्हीलचेअर दोन्ही लोकांना चालण्यास मदत करण्यासाठी वापरली जाणारी उपकरणे आहेत. त्यांची व्याख्या, कार्य आणि वर्गीकरण भिन्न आहे. तुलनात्मकदृष्ट्या, चालण्यासाठीची साधने आणि व्हीलचेअर यांचे स्वतःचे उपयोग आणि लागू होणारे गट आहेत. यापैकी कोणते अधिक चांगले आहे हे सांगणे कठीण आहे. वृद्ध किंवा रुग्णांच्या स्थितीनुसार योग्य चालण्याच्या साधनांची निवड करणे हे मुख्यत्वे महत्त्वाचे आहे. चला, वॉकर आणि व्हीलचेअरमधील फरक आणि त्यापैकी कोणते अधिक चांगले आहे यावर एक नजर टाकूया.
वॉकर आणि व्हीलचेअरमध्ये काय फरक आहे?
चालण्यासाठीची साधने आणि व्हीलचेअर दोन्ही शारीरिक अपंगत्वासाठीची सहाय्यक उपकरणे आहेत. जर त्यांचे त्यांच्या कार्यांनुसार वर्गीकरण केले, तर ती वैयक्तिक गतिशीलतेसाठीची सहाय्यक उपकरणे आहेत. ही अपंगांसाठीची उपकरणे असून ती त्यांची कार्यात्मक स्थिती सुधारू शकतात. तर मग या दोन उपकरणांमध्ये नेमका फरक काय आहे?
१. वेगवेगळ्या व्याख्या
चालण्याच्या साधनांमध्ये काठ्या, चालण्याची चौकट इत्यादींचा समावेश होतो. ही अशी उपकरणे आहेत जी मानवी शरीराला शरीराचे वजन पेलण्यास, संतुलन राखण्यास आणि चालण्यास मदत करतात. व्हीलचेअर ही चाके असलेली एक खुर्ची आहे, जी चालण्याऐवजी वापरण्यास मदत करते.
२. वेगवेगळी कार्ये
चालण्यासाठीच्या साधनांची मुख्य कार्ये म्हणजे संतुलन राखणे, शरीराचे वजन पेलणे आणि स्नायू बळकट करणे. व्हीलचेअरचा वापर प्रामुख्याने जखमी, आजारी आणि अपंग व्यक्तींच्या घरगुती पुनर्वसनासाठी, एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेण्यासाठी, वैद्यकीय उपचारांसाठी आणि बाहेरील उपक्रमांसाठी केला जातो.
३. वेगवेगळ्या श्रेणी
चालण्यास मदत करणाऱ्या साधनांच्या वर्गीकरणात प्रामुख्याने चालण्याच्या काठ्या आणि चालण्याच्या चौकटी यांचा समावेश होतो. व्हीलचेअरच्या वर्गीकरणात प्रामुख्याने एकतर्फी हाताने चालवल्या जाणाऱ्या व्हीलचेअर, पोटावर झोपून चालवण्याच्या व्हीलचेअर, बसून-उभे राहता येणाऱ्या व्हीलचेअर, प्रमाणित व्हीलचेअर, इलेक्ट्रिक व्हीलचेअर आणि विशेष व्हीलचेअर यांचा समावेश होतो.
२. वॉकर आणि व्हीलचेअर यांपैकी अधिक चांगले काय आहे?
चालण्यास मदत करणारी साधने आणि व्हीलचेअर्स ही चालण्यात अक्षमता असलेल्या लोकांसाठी बनवलेली आहेत, तर मग चालण्यास मदत करणारी साधने आणि व्हीलचेअर्स यांपैकी काय चांगले आहे? वॉकर आणि व्हीलचेअर यांपैकी कशाची निवड करावी?
सर्वसाधारणपणे सांगायचे झाल्यास, वॉकर आणि व्हीलचेअर यांचे स्वतःचे लागू होणारे गट आहेत आणि यांपैकी कोणते अधिक चांगले आहे हे नेहमीच खरे नसते. ही निवड मुख्यत्वेकरून वृद्ध व्यक्ती किंवा रुग्णांच्या प्रत्यक्ष परिस्थितीवर अवलंबून असते.
१. चालण्याच्या साधनांना लागू होणारे लोक
(1) ज्यांना आजारामुळे पाय हलवण्यास अडचण येते आणि पायांच्या स्नायूंची ताकद कमी असलेले वृद्ध.
(2) संतुलनाची समस्या असलेले वृद्ध लोक.
(3) पडल्यामुळे सुरक्षितपणे चालण्याच्या क्षमतेबद्दल आत्मविश्वास नसलेले वृद्ध लोक.
(4) विविध जुनाट आजारांमुळे थकवा आणि श्वास घेण्यास त्रास होण्याची शक्यता असलेले वृद्ध लोक.
(5) ज्या लोकांना खालच्या अवयवांमध्ये गंभीर अक्षमता आहे आणि जे काठी किंवा कुबड्या वापरू शकत नाहीत.
(6) अर्धांगवायू, पक्षाघात, अवयवच्छेदन किंवा खालच्या अवयवांच्या स्नायूंच्या इतर अशक्तपणामुळे वजन पेलू न शकणारे रुग्ण.
(7) दिव्यांग व्यक्ती ज्या सहजपणे चालू शकत नाहीत.
२. व्हीलचेअरसाठी पात्र असलेला समूह
(1) स्पष्ट मन आणि चपळ हात असलेला एक वृद्ध माणूस.
(2) मधुमेहामुळे रक्ताभिसरण कमी झालेले किंवा बराच वेळ व्हीलचेअरमध्ये बसावे लागणारे वृद्ध.
(3) अशी व्यक्ती जिला हालचाल करण्याची किंवा उभे राहण्याची क्षमता नाही.
(4) असा रुग्ण ज्याला उभे राहण्यास अडचण नाही, परंतु ज्याचे संतुलन राखण्याचे कार्य बिघडलेले आहे आणि जो सहजपणे पाय उचलून पडतो.
(5) ज्या लोकांना सांधेदुखी, अर्धांगवायू आहे आणि ते जास्त चालू शकत नाहीत किंवा जे शारीरिकदृष्ट्या अशक्त आहेत आणि त्यांना चालण्यास त्रास होतो.